Yas Süreci

Hayatta en acı veren somut kayıp ölümdür. Yas bir hastalık değil kayba verilen doğal bir tepkidir. Kayıbın sadece psikolojik değil aynı zamanda fiziksel (nefes alamama), bilişsel (inkar) ve davranışsal tepkileri de (ağlama, uyku bozukluğu) vardır.. Ölümle başa çıkmada en çok bilinen teori Kübler-Ross modelidir, yani yasın 5 aşamasıdır. Kübler-Ross modelinde yas süreci evrelerinin doğrusal şekilde ilerlediği ve aşamalar arasında gel gitler olmadığı düşünülürken günümüzde bunların kaotik olduğu ve farklı sırayla yaşanabildiği görüşüne varılmıştır.
Yas doğal bir süreç olsa da kaybın ardından en az 6 ay geçmesine rağmen birey normal yas evrelerinin birine takılıp kalırsa yas sürecini tamamlayamaz ve patolojik yas oluşur.
Peki bu süreç çocuklarda nasıl olur?

Öncelikle bebeklerde ölüm kavramı yoktur ancak bakımverenin olmadığını anlarlar. 3-6 yaş arasında ölüm kavramı geçici olarak görülebilir ve çocukların sürekli olarak ölen kişiyi aramaları ve ölüm ile ilgili sorular sormaları normaldir. 

6-9 yaş arasında ise ölümü bir ceza olarak algılama hakimdir, bazı insanların öldüğünü bilseler de herkesin öleceğini düşünmezler. 7 yaşlarından sonra ölümün herkesin başına gelebilecek bir durum olduğunun farkına varırlar. 9-12 yaş grubunda ölümün bir son olduğunu algılama başlar ve 12 yaş üstü grupta ölümün biyolojik bir süreç olduğunu ve geri dönüşümsüz olduğunu fark ederler fakat kendileri için çok uzak olduğu düşünürler.

 Çocukların ölüme dair sorularına dürüst davranılmalıdır ve sabırla cevap verilmelidir. Çocuklara ölüm nedir? İnsanları ölüme sevk eden nedenler nelerdir? Ve insanlar öldüğünde ne olur? Sorularına doğru ve yeterli cevaplar verilmelidir. Belirli bir kriz durumu olmadan da bir hayvan ölümünden bahsetmek daha anlaşılır olabilir. Çocuklara asla ölümle ilgili gereğinden fazla bilgi verilmemelidir. Ölümün hayatın bir parçası olduğunu, gelişim sürecinin son evresi olduğunu, vücudun temel fonksiyonlarını kaybettiğini ve insanların ölüm karşısında farklı tepkiler verebildiğini anlatmak gerekir. Çocukların duygularını yaşamalarına izin verin ağlamalarını durdurmayın ve bu süreçte mutlaka yanlarında olun.

 

 

 


Open chat