Travmalar ve Krizler

Tanık olunan veya yaşanılan olaylar bazen insanı yaşama isteğini yok edebilecek derecede etkiler. Krizler ve travmalar insanın duygularını, davranışlarını ve fiziksel iyiliklerini etkileyecek kadar güçlü durumlardır. İnsan yaşamını tehdit etmesi, fiziksel bütünlüğü tehdit etmesi, dünya ve insanlara karşı inancı değiştirmesi ve insanın sevdiklerini tehdit etmesi travma yaratan olayların ortak özellikleridir.

Travmatik olaylarla başaçıkmak kolay değildir ve travma insanın sürekliliklerine ciddi anlamda hasar vermektedir. Yaşanılan ve insanı şoka sokan her olay travma değildir. İnsanların çoğu bir yakının ölümünü travma sanarken aslında o ölüme şahit olmak travmatik bir olaydır ve yakının ölümü kriz olarak adlandırılır.

Ergenlik dönemi, mezun olmak, iş değiştirmek, ayrılmak, iş kaybetmek, trafik kazaları, sakat kalmak, ani ölümler, ekonomik kriz ve bulaşıcı hastalıklar krizlere örnek olarak gösterilebilir.

Aile içi şiddet, taciz, tecavüz, işkence, savaş terör ve doğal afetler ise travmalara örnek olarak gösterilebilir.

Krizlerde kişi sosyal destek ile krizi atlatıp yeni duruma alışma sürecini hızlandırabilirken travmada kişiler uzman desteğine ihtiyaç duyarlar.

Travma sonrasında kişi olayı yeniden yaşıyor gibi oluyorsa, travmayı hatırlatan herşeyden kaçınıyorsa ve aşırı uyarılma gösteriyorsa Posttravmatik Stres Bozukluğundan söz edilebilir.

Posttravmatik Stres Bozukluğunda kişi mutlaka;

-Gerçek bir ölüm ya da ölüm tehdidi, ağır yaralanma ya da kendisinin veya başkalarının fizik bütünlüğünde bir bozulma riski yaşanmalı veya buna tanık olmalı

-Aşırı korkmuş, çaresiz ya da dehşete düşmüş olmalıdır.

Travmatik olayın

-Elde olmadan sürekli olarak anımsanması

-Sık sık rüyalarda görülmesi

-Sanki yeniden oluyormuş gibi davranılması veya öyle hissedilmesi

-Travmayı andıran belirli mekan ve olaylardan kaçılması

-Travmayı andıran olayla karşılaşıldığında fizyolojik tepkiler gösterme olaylarından bir veya birden fazlası sürekli olarak yeniden yaşanır.

Aşağıdakilerden en az üçünün bulunması

-Travmaya eşlik eden düşünce, duygu ya da konuşmalardan kaçınılması

-Travma ile ilgili anıları anımsatan etkinlik, mekanlar ya da kişilerden kaçınılması

-Travmanın önemli bir kısmını hatırlayamama

-Etkinliklere karşı ilgi ve katılımın azalması

-İnsanlardan uzaklaşma

-Duygulanımda kısıtlılık

-Bir geleceğin kalmadığını düşünmek gerekmektedir

Aşağıdakilerden en az ikisinin bulunması

-Uykuya dalmak ve uykuyu devam ettirmekte güçlük çekme

-Huzursuzluk ya da öfke patlamaları

-Düşünceleri belli konu üzerinde yoğunlaştırmakta zorlanma

-Aşırı irkilme

-Hipervijilans (artmış uyarılma ve aşırı korku hali) gerekmektedir.

Bütün bu semptomlar 3 aydan kısa sürerse Akut Posttravmatik Stres Bozukluğu, 3 aydan uzun sürerse Kronik Posttravmatik Stres Bozukluğu tanısı konur. Herhangi travmatik olaydan sonra psikolojik yardım almak travmayı yaşayan kişi ve yakınları için çok önemlidir. Bu gibi durumlarda zaman geçirmeden yardım alınması gerekmektedir

Open chat