Problem Çözme Becerisi

Karmaşık toplum yapısı, siyasi, toplumsal, sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişim ve krizler kişilerin karşılaştığı problemleri gittikçe arttırmaktadır. Bu sebeple problem çözme konusu her geçen gün daha büyük bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

Problem kelimesine birden fazla bakış ve birden fazla anlam yüklense de kısaca problem sıkıntılı ve karışık durum anlamına gelmektedir. Bazı araştırmacılar problemlere bir sorun veya güçlük olarak değil fırsat olarak bakılması gerektiğini düşünürler.

Problemle ilgili söylenen bir çok tanım ve fikrin ana konusu iki adettir. Problemler çözüme ihtiyaç duyarlar ve çözüm için seçeneklerden birine karar verilmelidir.

Problem çözmek olaylarla baş etmek, birey olmak ve yaşamla baş etme sürecinde en ihtiyaç duyulan ve en çok kullanılan özelliktir. İnsanlar problemlerle kendi güçleri ve bilgileri kadarıyla baş edebildikleri için hayatlarının iyiliği ve kişisel gelişimleri bu beceriye bağlıdır.

Problem çözme becerisinde önemli etkenlerden biri kişinin kendine bakış açısı yani benlik algısıdır. Benlik algısı yüksek olan kişi problem çözmede diğer insanlardan çok daha başarılı olur. Çünkü “ben bununla baş edemem, bu problem oldukça korkutucu şimdi ne yapacağım” gibi düşünceler problem çözme sürecini sekteye uğratmaktadır. Kişi problemleri basit veya çözülebilir olarak gördüğünde akılcı bir bakış açısıyla problemlere yaklaşır ve etkili bir problem çözme süreci tasarlar.

Birçok insan problem çözme becerisiyle doğduğumuzu düşünse de problem çözme becerisi öğrenilen ve geliştirilebilen bir beceridir. Bu beceriye yeterince sahip çok az insan bulunur ve bunun için yeterince eğitim almış olmak gerekmektedir. Karşımıza çıkan problemleri analiz edebilmek ve karar verebilmek problem çözme sürecinin vazgeçilmezlerindendir. Bu iki özellik dışında yetiştirilme tarzı ve eğitimi de problem çözme sürecinde çok önemli bir rol oynar.

Problem çözme becerisi öğrenilebilen bir beceri olduğu için problem çözme becerisinde gerekli olan şey süreci bilmektir.  Bu sürecin temel aşamaları olsa da zamanla bu aşamalar gelişip değişmiştir.

Stevens, 1998’a göre problem çözmenin temel aşamaları:

  1. Problemin anlaşılması
  2. Olası çözümleri düşünmek ve belirlemek
  3. Olası çözümleri gözden geçirmek
  4. Çözümlerden birini seçmek
  5. Seçilen çözümü uygulamak
  6. Sonucu değerlendirip gerekirse baştan başlamak

Hayatta karşılaşılan  her problem için bu aşamaların hepsi kullanılamayabilir ve aynı zamanda bu sıralamayla da kullanılması şart değildir.  Problemler değişken olduğu için çözüm süreçleri de değişken olmaktadır.

Kısaca problem çözme sürecinde başarı problemin doğru tanımlanması ve onunla ilgili yeterli bilgiye sahip olmaktan başlar. Yaşanılan olayı formüle etmek ve en iyi çözümü seçebilmek problem çözme sürecinde önemli adımlardır. Seçilen çözüm işe yaramazsa diğer çözümlere geri dönülür ve onlar denenir. Problem çözme süreci güçlü benlik algısı ile kolaylaşan bir süreçtir.

 

 

  1. Stevens, M. (1998). Sorun Çözme, İstanbul: Timaş Yayınları.
  2. Şahin, Ç. (2004). Problem Çözme Becerisinin Temel Felsefesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Erzurum.
Open chat