Kübler-Ross Modeli

Yas süreci ilk kez Freud tarafından tanımlanmış ve normal yas süreci aşamalarından ilk kez Lindemann (1944) bahsetmiş olsa da Kübler-Ross’un yas süreci çalışması ve yasın 5 evresi insanların yas ile ilgili en çok bildiği ve merak ettiği teori olmuştur.

Elizabeth Kübler-Ross ölümcül hastalığa yakalanan bireylerle görüşerek yasın evreleri teorisini geliştirmiştir. Burada ölümle yüzleşmek durumunda kalan insanların bu süreçteki tepkilerini dile getirmektedir. Evreler REDDETME-İNKAR, ÖFKE-KIZGINLIK, PAZARLIK, DEPRESYON ve KABULLENMEDİR.

Reddetme ve inkar kişinin geçirdiği ilk evredir, bu dönemde kişi öleceğini reddeder ve bi şekilde yaşadığı bu durumda bir yanlışlık olduğunu ve her şeyin düzeleceğini düşünür.
Kızgınlık ve öfke evresi geçirilen ikinci evredir, bu evrede kişi neden ben ölüyorum diye düşünür ve ölecek olmasına öfkelenir. 

Pazarlık evresinde kişi inandığı güçlerle, doktorlarla ve hemşireler ile pazarlıklara başlar. Amacı hayatını uzatmak ve ölümünü geciktirmektir. Depresyon evresinde ise pazarlığın kar etmediğini anladığı için hasta depresyona girer, içine kapanır ve insanlarla görüşmeyi, konuşmayı reddedebilir.

 Son evre olan Kabullenme evresinde ise kişi ölümünü onaylar, ölecek olmaktan mutlu olmasa da elinden bir şey gelmediğini anlamış ve ölümü kabullenmiştir. Bütün bu evrelerin süreçleri belirsizdir ve kişiden kişiye değişir, evreler bazen bir kaç saat bazen aylarca sürebilir. Bu 5 evrenin her zaman birbirini takip etmediği kabul edilmiştir. Kişi inkar evresinden sonra pazarlık evresine daha sonra kızgınlık evresine geçebilmektedir. Yani evreler arasında iniş çıkış görülebilir.

Bu teori başlarda ölmekte olan insanların evreleri olarak düşünülse de daha sonra yıkıcı kayıplar, travmalar, ayrılıklar, işten çıkarılma gibi kişilerde ağır kayıp hissi uyandıran yaşam olayları için de geçerli olduğuna kanaat getirilmiştir.

-Lindemann, E. (1944). Symptomatology and management of acute grief. The American Journal of Psychiatry, 101, 141–148.
-Karahisar, F. (2006). Ölümcül Hasta, Hemşire ve Hekimlerin Ölüm ve Ötenaziye İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi (Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi), Erzurum.

Open chat